KSIĘGARNIA INTERNETOWA WYDZIAŁU POLONISTYKI UW
pobrane

Zrzęda (Querolus). Sceniczność utworu na tle komedii Plauta

10.50 zł Produkt chwilowo niedostępny

186 stron
ISBN: 978-83-904104-4-9
Rok wydania: 2006

Książka jest skróconą i zmodyfikowaną wersją rozprawy doktorskiej pt. „Zrzęda (Querolus) – potencjalność dramatyczna utworu na tle komedii Plauta”. Celem pracy jest wykazanie, że Zrzęda (Querolus), łacińska komedia z początków V wieku, nie jest dramatem przeznaczonym do lektury, tzw. Lesedrama czy Buchdrama, ale dziełem teatralnym sensu stricto, spełniającym wszelkie wymogi realizacji scenicznej.

W rozdziale pierwszym autor przedstawia stan badań nad Zrzędą, zwracając szczególną uwagę na publikacje poruszające zagadnienia istotne dla problemu sceniczności utworu. Rozdział drugi ma charakter metodologiczny. Wpierw omówione zostały dwa typy analizy dramaturgicznej oraz wprowadzona definicja tekstu teatralnego, pomocna w dalszej części pracy. Następnie autor szeroko omawia zagadnienie sceniczności, wykraczając w swych rozważaniach poza literaturę starożytną: przywołując dyskusję nad scenicznością dramatów polskich romantyków, pokazuje różne sposoby badania potencjału scenicznego tekstów, którym niekiedy zbyt pochopnie odbiera się prawo do inscenizacji. Rozdział zamyka omówienie obranej metody badawczej, którą – dla struktury powierzchniowej – stanowić będzie analiza scenicznych znaków słownych, a dla struktury głębokiej – teoria modelu aktancyjnego wypracowana przez francuską szkołę strukturalną. Rozdział trzeci wypełnia analiza struktury głębokiej wszystkich zachowanych utworów Plauta oraz Zrzędy. Rozdział czwarty stanowi analiza struktury powierzchniowej utworu na tle trzech komedii Plauta – Aulularia, Amphitruo, Miles gloriosus. Analiza porównawcza obejmuje organizację przestrzeni, ruch sceniczny, strukturę postaci, rekwizyty, motywy komediowe, zabiegi stylistyczne oraz sposoby przełamywania iluzji scenicznej. Książkę zamyka obszerna bibliografia, podzielona na cztery działy: wydania Zrzędy, studia nad Zrzędą, studia nad dramatem starożytnym oraz prace teoretyczno-literackie.

Problem sceniczności Zrzędy nie był nigdy dotąd tak obszernie traktowany w literaturze przedmiotu. Opierając się na kilku odautorskich uwagach w prologu oraz ogólnej wiedzy o charakterze przedstawień w późnej starożytności, uczeni odmawiali Zrzędzie prawa do scenicznej realizacji i uznawali tekst jedynie za tzw. dramat do czytania. Ich uwaga koncentrowała się wokół takich zagadnień jak osoba autora i adresata utworu czy też tło historyczne komedii, a nie wokół problemu dramatyczności tekstu. Przypisanie Zrzędzie walorów jedynie źródła historycznego sprawiło, że utwór często pomijano lub tylko wzmiankowano nawet w obszernych opracowaniach komedii starożytnej. Tymczasem wnikliwa analiza obu struktur pozwoliła autorowi wyłowić drzemiący w utworze potencjał dramatyczny. Badania nad strukturą głęboką ujawniły w tekście obecność aktantów, funkcjonujących na tych samych zasadach co w komediach Plauta, wspólnych jednak również dla innych gatunków literackich takich jak np. bajka magiczna. Analiza struktury powierzchniowej wykazała przynależność utworu już tylko do jednego gatunku – palliaty. Przeprowadzone konsekwentnie na poziomie każdego planu zestawienie scenicznych znaków słownych, które wpisane są w tekst Zrzędy oraz teksty komedii Plauta, pozwoliło dostrzec wyraźną dążność autora do zachowania wierności wobec wielowiekowej tradycji gatunku, dbałość o teatralny kształt utworu oraz taką samą jak u komediopisarza z Sarsyny precyzję w budowaniu iluzji scenicznej.

tagi